เมื่อนายทะเบียนขีดชื่อบริษัทออกจากทะเบียน นิติบุคคลย่อมสิ้นสภาพ แต่หนี้และภาระผูกพันที่มีต่อเจ้าหนี้หาได้ระงับไปด้วยไม่ กฎหมายไทยเปิดช่องให้ร้องขอคืนสภาพนิติบุคคลที่ถูกขีดชื่อ เพื่อให้กลับมีสภาพเดิมและสามารถติดตามเรียกร้องหนี้และจัดการทรัพย์สินที่เหลืออยู่ได้

เหตุและผู้มีสิทธิร้องขอ

ผู้มีสิทธิยื่นคำร้องขอคืนสภาพ ได้แก่ ตัวบริษัทเอง กรรมการ ผู้ถือหุ้น หรือเจ้าหนี้และผู้มีส่วนได้เสียที่แสดงให้เห็นถึงประโยชน์อันชอบด้วยกฎหมาย โดยต้องทำให้ศาลเห็นว่าการคืนสภาพเป็นธรรมและมีวัตถุประสงค์ที่แท้จริง เช่น การติดตามชำระหนี้หรือการจัดการทรัพย์สินที่ยังไม่ได้จัดการ

ขั้นตอนและกรอบเวลาในทางปฏิบัติ

คำร้องต้องยื่นต่อศาลที่มีเขตอำนาจ พร้อมพยานหลักฐานแสดงการถูกขีดชื่อ ประโยชน์ของผู้ร้อง และเหตุที่อ้าง เมื่อได้รับการคืนสภาพแล้ว ให้ถือว่าบริษัทดำรงอยู่ต่อเนื่องเสมือนไม่เคยถูกขีดชื่อ และการดำเนินคดีย่อมดำเนินต่อไปได้ ในทางปฏิบัติ เจ้าหนี้ควรดำเนินการโดยเร็ว เพราะความล่าช้าทำให้การบังคับคดีและการติดตามทรัพย์สินยุ่งยากขึ้น