Untitled Document
 
  กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญา
 
กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญา
บทนำ
                ทรัพย์สินทางปัญญา เป็นเรื่องที่เกิดขึ้นมานานแล้ว สิทธิบัตรและลิขสิทธิ์เป็นทรัพย์สินทางปัญญาที่มีความสำคัญมาก เมื่อตอนปี พ.ศ.2500 พูดกันว่าเราจะลอกจากต่างประเทศมาใช้ประโยชน์ได้มากกว่าคิดที่จะจดทะเบียนสิทธิบัตร เราสามรถใช้อะไรจากต่างประเทศได้โดยไม่เสียค่าใช้สิทธิ การพูดอย่างนี้ไม่ถูก เป็นการดูถูกคนไทย”
                พระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ที่อัญเชิญมาข้างต้นนั้น แสดงให้เราได้ทราบถึงพระราชดำริของพระองค์ท่านเกี่ยวกับทรัพย์สินทางปัญญา ที่ทรงเล็งเห็นความสำคัญ และพระปณิธานอันแน่วแน่ของพระองค์ ในการที่จะแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นที่มีผลกระทบถึงคุณภาพชีวิตและความเป็นอยู่ของพสกนิกรชาวไทย พระองค์ได้ทรงประดิษฐ์คิดค้นและสร้างสรรค์ผลงานวัตกรรมใหม่ ๆ มากมาย จนเป็นที่ทราบและเลื่องลือไปถึงต่างประเทศในพระราชกรณียกิจของพระองค์ อันสะท้อนให้เห็นถึงพระอัจฉริยภาพและพระวิริยะสูงส่ง นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณเป็นล้นพ้น และทรงเป็นแบบอย่างให้กับนักประดิษฐ์ในการเจริญรอยตามเบื้องพระยุคลบาทในการคิดค้นสิ่งประดิษฐ์ อันจะนำไปสู่การพัฒนาตนเองในอนาคต ตามแนวพระราชดำริแบบเศรษฐกิจพอเพียง
                สิทธิบัตรเป็นทรัพย์สินทางปัญญาสาขาหนึ่ง ซึ่งพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงได้ให้ความสำคัญเป็นอย่างมาก จะเห็นได้ว่าพระองค์ทรงมีพระอัจฉริยภาพในการประดิษฐ์คิดค้นสิ่งต่าง ๆ มากมาย ทรงใช้สมองกับสองมือ คือใช้ความคิดแล้วถ่ายทอดออกมา และทรงเน้นที่จะใช้ธรรมชาติในการประดิษฐ์เพื่อแก้ไขปัญหา เช่น กังหันน้ำชัยพัฒนา หรือเครื่องกลเติมอากาศที่ผิวน้ำหมุนช้าแบบทุ่นลอย เป็นการประดิษฐ์ที่ได้รับการทูลเกล้าฯ ถวายสิทธิบัตรเป็นฉบับแรก เมื่อวันที่ 2 กุมภาพันธ์ 2536 เป็นผลงานที่เกิดจากการที่พระองค์ทรงมีความห่วงใยในคุณภาพชีวิตและความเป็นอยู่ของพสกนิกรชาวไทยทุกหมู่เหล่า นอกจากนั้น ทรัพย์สินทางปัญญาด้านสิทธิบัตรของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ยังมีอีกหลายอย่าง เช่น เครื่องกลเติมอากาศแบบอัดอากาศและดูดน้ำฝนหลวง น้ำมานไบโอดีเซล อุปกรณ์ควบคุมการผลักดันของเหลว หรือที่เรียกว่า เรือหางกุด การใช้น้ำมันปาล์มบริสุทธิ์เป็นน้ำมันหล่อลื่นสำหรับเครื่องยนต์สองจังหวะ และภาชนะรองรับของเสียที่ขับจากร่างกาย ที่ทรงได้รับการทูลเกล้าฯ ถวายสิทธิบัตรและอนุสิทธิบัตรแล้ว
                ทรัพย์สินทางปัญญาสาขาอื่น เช่น เครื่องหมายการค้า พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงมีพระราชดำริให้คนไทยได้เข้าใจและเห็นความสำคัญในการสนับสนุนสินค้าของคนไทย และมีค่านิยมในการบริโภคสินค้าที่มีเครื่องหมายการค้าของคนไทยให้มากขึ้น ทรงสร้างการค้าคำว่า ทองแดง และ รูปคุณทองแดง ที่คนไทยทุกคนล้วนชื่นชมและพยายามหาซื้อสินค้าที่มีเครื่องหมายดังกล่าว จนสินค้าขาดตลาดและต้องผลิตเพิ่มเติมอีกหลายครั้ง เป็นต้น
                ลิขสิทธิ์ คือผลงานทรัพย์สินทางปัญญาของพระองค์ท่านอีกสาขาหนึ่ง ซึ่งชาวไทยและชาวต่างชาติต่างรู้จักและซาบซึ้งในพระอัจฉริยภาพทางดนตรีของพระองค์อีกด้านหนึ่งคือ ผลงานสร้างสรรค์บทเพลง ซึ่งพระองค์ทรงพระราชนิพนธ์ไว้เป็นจำนวนมาก ล้วนมีความไพเราะ ซาบซึ้ง คนไทยเป็นจำนวนมากรู้จักและสามารถร้องเพลงพระราชนิพนธ์เหล่านั้นได้เป็นอย่างดี และเกือบทุกเพลงได้รับการแปลเป็นภาษาต่างประเทศ ทำให้ชาวต่างชาติได้มีโอกาสฟังและสามารถร้องเพลงเหล่านั้นอย่างแพร่หลาย และยังมีผลงานด้านวรรณกรรมอีกหลายเรื่องที่พระองค์ทรงสร้างสรรค์ขึ้น อาทิ พระมหาชนก นายอินทร์ผู้ปิดทองหลังพระ ฯลฯ เป็นต้น
                กรมทรัพย์สินทางปัญญา ได้รวบรวมผลงานทรัพย์สินทางปัญญาทุกสาขาของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ที่ได้จดทะเบียนและแจ้งข้อมูลไว้กับกรมทรัพย์สินทางปัญญา โดยมีความมุ่งหมายให้คนไทยได้ทราบและมีความภาคภูมิใจ ในพระอัจฉริยภาพและผลงานทรัพย์สินทางปัญญาของพระองค์ และสามารถเดินตามรอยพระยุคลบาท ในการประดิษฐ์คิดค้นและสร้างสรรค์ผลงานทรัพย์สินทางปัญญาต่าง ๆ ทั้งนี้ เพื่อให้เกิดประโยชน์ในการพัฒนาคุณภาพชีวิต ความเป็นอยู่ การพึ่งพาตนเอง และเป็นการช่วยเสริมสร้างความเจริญด้านเศรษฐกิจของประเทศได้อีกทางหนึ่งด้วย
  
ทรัพย์สินทางปัญญา
1. ทรัพย์สินทางปัญญาคืออะไร
                ทรัพย์สินทางปัญญา หมายถึง ผลงานอันเกิดจากการประดิษฐ์คิดค้น หรือสร้างสรรค์ของมนุษย์ ซึ่งเน้นที่ผลผลิตของสติปัญญาและความชำนาญ โดยไม่คำนึงถึงชนิดของการสร้างสรรค์ หรือวิธีในการแสดงออก ทรัพย์สินทางปัญญา อาจเป็นสิ่งที่จับต้องได้ เช่น บริการ แนวความคิด กรรมวิธีและทฤษฏีต่าง ๆ เป็นต้น
 
2. ประเภทของทรัพย์สินทางปัญญา
                โดยทั่ว ๆ ไป คนไทยส่วนมากจะคุ้นเคยกับคำว่า ลิขสิทธิ์” และจะใช้เรียกทรัพย์สินทางปัญญาทุกประเภท โดยที่ถูกต้องแล้ว ทรัพย์สินทางปัญญาแบ่งออกเป็น 2 ประเภท ที่เรียกว่า ทรัพย์สินทางอุตสาหกรรม (Industrial Property) และลิขสิทธิ์ (Copyright)
                2.1 ทรัพย์สินทางอุตสาหกรรม หมายถึง ความคิดสร้างสรรค์ของมนุษย์ที่เกี่ยวกับสินค้าอุตสาหกรรมต่าง ๆ ความคิดสร้างสรรค์นี้ จะเป็นความคิดในการประดิษฐ์คิดค้น การออกแบบผลิตภัณฑ์ทางอุตสาหกรรม ซึ่งอาจจะเป็นกระบวนการ หรือเทคนิคในการผลิต ที่ได้ปรับปรุงหรือคิดค้นขึ้นใหม่ หรือที่เกี่ยวกับตัวสินค้า หรือผลิตภัณฑ์ นอกจากนี้ยังรวมถึงเครื่องหมายการค้าหรือยี่ห้อ ชื่อและถิ่นที่อยู่ทางการค้าที่รวมถึงแหล่งกำเนิดสินค้าและการป้องกันการแข่งขั้นทางการค้าที่ไม่เป็นธรรม ทรัพย์สินทางอุตสาหกรรม จึงสามารถแบ่งออกได้ดังนี้
            - สิทธิบัตร (Patent)
                - แบบผังภูมิของวงจรรวม (Layout-Designs of Integrated)
                - เครื่องหมายการค้า (Trademark)
                - ความลับทางการค้า (Trade Secrets)
                - ชื่อทางการค้า (Trade Name)
                - สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (Geographical Indication)
                2.2 ลิขสิทธิ์ หมายความถึง งานหรือความคิดสร้างสรรค์ ในสาขาวรรณกรรม ศิลปกรรม ดนตรีกรรม งานภาพยนตร์ หรืองานอื่นใดในแผนกวรรณคดี หรือแผนกศิลปะ แผนกวิทยาศาสตร์ ลิขสิทธิ์ยังรวมทั้งสิทธิข้างเคียง (Neighbouring Right) ด้วย
 
3. ความหมายของทรัพย์สินทางอุตสาหกรรมแต่ละประเภท
                3.1 สิทธิบัตร หมายถึง หนังสือสำคัญที่รัฐออกให้ เพื่อคุ้มครองการประดิษฐ์ (Utility Model) ที่มีลักษณะตามที่กฎหมายกำหนด
                การประดิษฐ์ คือ ความคิดสร้างสรรค์เกี่ยวกับลักษณะองค์ประกอบโครงสร้างหรือกลไกของผลิตภัณฑ์ รวมทั้งกรรมวิธีในการผลิต การรักษาหรือปรับปรุงคุณภาพของผลิตภัณฑ์
                การออกแบบผลิตภัณฑ์ คือ ความคิดสร้างสรรค์เกี่ยวกับการทำให้รูปร่างลักษณะภายนอกของผลิภัณฑ์เกิดความสวยงาม และแตกต่างไปจากเดิม
                ผลิตภัณฑ์อรรถประโยชน์หรือที่เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า อนุสิทธิบัตร (Petty Patent) จะมีลักษณะคล้ายกันกับการประดิษฐ์ แต่เป็นความคิดสร้างสรรค์ที่มีระดับการพัฒนาเทคโนโลยีไม่สูงมากหรือเป็นการประดิษฐ์คิดค้นเพียงเล็กน้อย
                3.2 แบบผังภูมิของวงจรรวม หมายถึง แผนผังหรือแบบที่ทำขึ้นเพื่อแสดงถึงการจัดวางและการเชื่อมต่อของวงจรไฟฟ้า เช่น ตัวนำไฟฟ้า หรือตัวต้านทาน เป็นต้น
                3.3 เครื่องหมายการค้า หมายถึง เครื่องหมายหรือสัญลักษณ์ หรือตราที่ใช้กับสินค้า หรือบริการ ได้แก่
                เครื่องหมายการค้า (Trade Mark) คือ เครื่องหมายที่ใช้เป็นที่หมายเกี่ยวข้องกับสินค้า เพื่อแสดงว่าสินค้าที่ใช้เครื่องหมายนั้น แตกต่างกับสินค้าที่ใช้เครื่องหมายการค้าของบุคคลอื่น เช่น มาม่า กระทิงแดง เป็นต้น
                เครื่องหมายบริการ (Service Mark) คือ เครื่องหมายที่ใช้เป็นที่หมายหรือเกี่ยวข้องกับริการ เพื่อแสดงว่าบริการที่ใช้เครื่องหมายนั้น แตกต่างกับบริการที่ใช้เครื่องหมายบริการของบุคคลอื่น เช่น เครื่องหมายของสายการบินธนาคาร โรงแรม เป็นต้น
                เครื่องหมายรับรอง (Certification Mark) คือ เครื่องหมายที่เจ้าของเครื่องหมายรับรองใช้เป็นที่หมายหรือเกี่ยวข้องกับสินค้าและบริการของบุคคลอื่น เพื่อเป็นการรับรองคุณภาพของสินค้า หรือบริการนั้น เช่น เชลล์ชวนชิม แม่ช้อยนางรำ ฮาราล เป็นต้น
                เครื่องหมายร่วม (Colective Mark) คือ เครื่องหมายการค้าหรือเครื่องหมายบริการที่ใช้โดยบริษัท หรือวิสาหกิจในกลุ่มเดียวกัน หรือโดยสมาชิกของสมาคม กลุ่มบุคคล หรือองค์อื่นใดของรัฐหรือเอกชน เช่น ตราช้างของบริษัทปูนซีเมนต์ไทย จำกัด เป็นต้น
                3.4 ความลับทางการค้า หมายถึง ข้อมูลการค้าที่ยังไม่เป็นที่รู้จักกันโดยทั่วไป และมีมูลค่าในเชิงพาณิชย์ เนื่องจากข้อมูลนั้นไว้เป็นความลับ และมีการดำเนินการตามสมควรเพื่อรักษาข้อมูลนั้นไว้เป็นความลับ
                3.5 ชื่อทางการค้า หมายถึง ชื่อที่ใช้ในการประกอบกิจการ เช่น โกดัก ฟูจิ เป็นต้น
                3.6 สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ หมายถึง ชื่อ สัญลักษณ์ หรือสิ่งอื่นใด ที่ใช้เรียกหรือใช้แทนแหล่งภูมิศาสตร์ และสามารถบ่งบอกว่าสินค้าที่เกิดจากแหล่งภูมิศาสตร์นั้น เป็นสินค้าที่มีคุณภาพ ชื่อเสียง หรือคุณลักษณะเฉพาะของแหล่งภูมิศาสตร์นั้น เช่น มีดอรัญญิก ผ้าไหมไทย ส้มโอนครชัยศรี แชมเปญ คอนยัด เป็นต้น
                ในปัจจุบัน ประเทศไทยมีกฎหมายให้ความคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญา 7 ฉบับ คือ
                1. พระราชบัญญัติสิทธิบัตร พ.ศ.2522 แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติสิทธิบัตร (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2535 และพระราชบัญญัติสิทธิบัตร (ฉบับที่ 3) พ.ศ.2542
                2. พระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้า พ.ศ.2534 แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้า (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2543
                3. พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ.2537
                4. พระราชบัญญัติคุ้มครองแบบผังภูมิของวงจรรวม พ.ศ.2545
                5. พระราชบัญญัติความลับทางการค้า พ.ศ.2545
                6. พระราชบัญญัติคุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ พ.ศ.2546
                7. พระราชบัญญัติการผลิตผลิตภัณฑ์ซีดี พ.ศ.2548
                นอกจากนี้ ประเทศไทยยังมีพันธกรณีตามการเจรจาทางการค้าระหว่างประเทศ ที่จะต้องออกกฎหมายให้ความคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญา ประเภทอื่น ๆ ต่อไปในอนาคต
 
   
Untitled Document
Developted by Infinity idea
Copyright © 2009 Siam Legal and Taxation Co.,Ltd.
1/825 หมู่ 17 ซอยพหลโยธิน 60 ถนนพหลโยธิน ตำบลคูคต อำเภอลำลูกกา จังหวัดปทุมธานี 12130
1/825 Moo 17 Soi Phaholyothin 60 Phaholyothin Road, Kukod, Lumlukka, Pathumthani 12130
Tel. 0-2993-8738-9 Fax. 0-2993-8737